چندي پيش در جلسه اي از مشکلات نسل جديد و معضلات دانشگاههاي کشور سخن به ميان آمد. همه حاضرين در جمع بحرانهاي اجتماعي سياسي و مسائل بغرنج اقتصادي را دليل و سرمنشاء اين اوضاع نابسامان و نسل بلاتکليف مي دانستند. به نظرم رسيد نکته اي را که همه از آن غافل بودند بحران معنويت در دانشگاه بنامم.

اول آنکه: ما بعد از انقلابي ها ( اين واژه بسيار مناسبي است که به جاي نسل سوم بکار مي برم) نان مفت به چنگ آورده ايم و قدرش نمي دانيم. آدم وقتي براي بدست آوردن چيزي زحمت نکشيد براي از دست دادنش دريغ نمي برد. نيازي به توضيح بيشتر نمي بينم.

دوم آنکه: ما همه (توهين به کسي نباشد. به خودتان نگيريد) نخوانده ملا هستيم. ما واقعا از حقيقت دين و آييني که براي راه و رسم زندگي در اختيار مي گذارد چيز زيادي - زيادتر از احکام و آن مقدار از اصول که به درد سر کردن ايام مي خورد- نمي دانيم و متاسفانه اين نمي دانستن ما از جنس جهل مرکب است.  اين نکته بسيار مهمي است که راه يابي به آن را مديون سيد مرتضي هستم:

...اما بعد خوشبختانه زندگي مرا به راهي كشانده است كه ناچارشده‌ام رودربايستي را نخست با خودم و سپس با ديگران كنار بگذارم و عميقاً بپذيرم كه«تظاهر به دانايي» هرگز جايگزين «دانايي» نمي‌شود، و حتي از اين بالاتر دانايي نيز با «تحصيل فلسفه» حاصل نمي‌آيد. بايد در جست و جوي حقيقت بود و اين متاعي است كه هركس براستي طالبش باشد، آن را خواهد يافت، و در نزد خويش نيز خواهد يافت.

و حالا از يك راه طي شده با شما حرف مي‌زنم...

اين عبارات عبارات گرانقدري است. ما تقريبا در تمام طول زندگي تظاهر به دانايي مي کنيم. اگر علم به چيزي واقعا براي ما مسجل و قطعي باشد چرا در عمل متناقض رفتار مي کنيم؟ خانم اميني همسر شهيد آويني نقل مي کردند که آقا مرتضي قبل از انقلاب سيگار هم مي کشيد. اما يک روزبعد از انقلاب به خانه آمد و گفت که ديگر سيگار نمي کشد. وقتي علت را جويا شدم گفت مگر نه اينکه حضرت صاحب الزمان ناظر و شاهد بر اعمال ما هستند؟ من در حالي که ايشان به من نگاه مي کنند نمي توانم سيگار بکشم. (نقل به مضمون) بعد خود ايشان ادامه مي دهند که شايد خيلي از ما هرگز سيگار نکشيم ولي احتمال سيگاري شدنمان وجود دارد. اما در مورد شهيد آويني مطمئن هستند که بعد از آن روز ديگر نمي توانستند سيگار بکشند. چون به اصل مطلب پي برده بودند. چون به واقع در نزد خويش حقيقت را روشن يافته است.

و در آخر صحبت از يک راه طي شده. اين همان متاع ارزشمندي است که سيد مرتضي بدست آورد و هرگز حاضر به از دست دادن آن نشد. لازمه  يافتن ايمان و اعتقاد راسخ به خداي تبارک و تعالي پرداختن هزينه اي است که شهيد عزيز در سالهاي جواني خويش پرداخت و صد البته که با خون خويش آن را امضا کرد.

دوستان عزيز من! ما بعد از انقلابي ها چاره اي نداريم جز اينکه نخست رودربايستي را با خودمان و سپس با ديگران کنار بگذاريم و عميقا بپذيريم که تظاهر به دانايي هرگز جايگزين دانايي نخواهد شد. خودسازي ما اولين و آخرين قدم در راه حل مشکلات نسل جديد است.

آدم اگر آدم شد عالم عالم مي شود. آدم اگر آدم شد عالم آدم مي شود. آدم اگر آدم شد آدم عالم مي شود. آدم اگر آدم شد آدم آدم مي شود. آدم اگر عالم شد عالم عالم مي شود...

ياعليش